Fatlaðir eiga og hafa löngum átt erfitt um aðgang að vinnumarkaði. Fatlað fólk er ekki einsleitur hópur. Það getur verið líkamlega fatlað, heyrnar- eða sjónskert, greindarskert eða haldið miklum geðrænum sjúkdómum. Það getur verið fatlað frá fæðingu, barnæsku, unglingsaldri eða síðar í lífinu, í námi eða starfi. Fötlun þess getur haft lítil áhrif á getu til vinnu og þátttöku í samfélaginu, en einnig haft mikil áhrif, sem gerir það að verkum að það þarfnast talsverðs stuðnings og aðstoðar. Um allan heim er fatlað fólk að leggja til og taka þátt í heimi vinnunnar. Vegna ýmissa hindrana fá hins vegar margir fatlaðir einstaklingar sem vilja vinna ekki tækifæri til vinnu. Bundið er í lög að mismunun á grundvelli fötlunar og/eða skertrar starfsgetur er bönnuð skv. lögum um jafna meðferð á vinnumarkaði, nr. 86/2018. Jafnframt er fjallað heildstætt um réttindi fatlaðs fólks sem tengjast atvinnu í Samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Samningurinn var undirritaður af íslenskum stjórnvöldum árið 2007 og fullgiltur árið 2016. Í 27. gr. samningsins er fjallað um vinnu og starf fatlaðs fólks.
Tilskipun nr. 2000/78 sem höfð er til hliðsjónar við lagasetningu hér á landi þó hún hafi ekki gildi á EES svæðinu, verndar ekki aðeins fatlaða starfsmenn gegn óbeinni mismunun, heldur einnig þau sem annast fatlað barn. Samkvæmt dómi Evrópudómstólsins í málinu nr. C-38/24 frá 11.9 2025 hafa atvinnurekendur aðlögunarskyldu gagnvart slíkum starfsmönnum (t.d. breytingar á vinnutíma), nema það feli í sér ósanngjarna byrði. Í málinu neitaði atvinnurekendi beiðni foreldris fatlaðs barns um fastan vinnutíma að morgni. Landsdómstóllinn þarf nú að meta hvort það feli í sér ósanngjarna byrði á atvinnurekanda að verða við henni. Sú niðurstaða sem skiptir máli hér á landi er, að skv. tilskipuninni njóta foreldrar eða umönnunaraðilar fatlaðra barna verndar og atvinnurekendur verða að tryggja sanngjarna aðlögun starfsumhverfis þeirra.
Alþjóðavinnumálastofnunin – ILO, samþykkti leiðbeiningarreglur um hvernig með fötlun á vinnustað skuli fara. Markmið þeirra reglna er að leggja til hagnýta leiðsögn um fötlunarstjórnun á vinnustað með því að tryggja að fatlað fólk njóti jafnra tækifæra á vinnustað; að fjölga atvinnutækifærum fatlaðra með því að auðvelda ráðningu þeirra, endurkomu á vinnumarkað og að þeir haldi störfum og tækifærum til framgangs í starfi; að stuðla að öruggum og heilsusamlegum vinnustað; að tryggja að kostnaður atvinnurekenda vegna fötlunar starfsmanna sé í lágmarki, þar á meðal í sumum tilvikum gjöld vegna heilsugæslu og trygginga; að hámarka það framlag sem fatlað launafólk getur lagt til fyrirtækisins. ASÍ þýddi og gaf reglur þessar út. Þær er að finna hér: „Fötlunarstjórnun á vinnustað – Viðmiðunarreglur ILO“.
